گردشگری کرمانشاه و جایگاه آن در سند چشم انداز توسعه استان

یادداشت/علی فعله گری، مدیرکل سابق میراث فرهنگی استان های کردستان و کرمانشاه

به گزارش اریکه، علی فعله گری در این یادداشت آورده است: این نوشتار در سال ۱۳۹۳ جهت اراِئه به استاندار وقت کرمانشاه به رشته تحریر درآمد و اینک در معرض دید علاقمندان قرار می گیرد.

در نظریه پایه توسعه استان که در راستای تحقق اهداف چشم انداز بلندمدت توسعه کشور و نظریه پایه توسعه ملی و جهت گیریهای آمایش سرزمین، تدوین شده است در بند اول، اصلی ترین راهبرد توسعه استان چنین آمده است:

۱- ارتقاء و دانش بنیان کردن ظرفیت های تولیدی کالاها و خدمات قابلیت دار استان {گردشگری تاریخی، فرهنگی، اکوتوریسم، درمانی، جابجایی زوّار و…} و در ادامه ۱۷ بند دیگر به عناوین مختلف ذکر می گردد که البته در بیش از پنج بند دیگر بطور غیر مستقیم به موضوع گردشگری و زیر ساختهای مورد نیاز آن اشاره شده است. و در ادامه نیز در سند چشم انداز توسعه استان، مقرّر شده است با اتکا بر ویژگیهای منحصر به فرد، مزیت ها و قابلیت های موقعیتی، اقلیمی، آب و خاک، میراث فاخر فرهنگی، انرژی و گردشگری، فرهنگ تساهل مذهبی و قومی و سابقه تاریخی در تعاملات سازنده با کشورهای حوزه غربی، احیاگر جایگاه و نقش تاریخی خود یعنی:-مرکزیت تعاملات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی غرب کشور و میزبانی خونگرم در ایران از طریق اهداف بنیادین ذیل باشیم، ۲- اقتصاد دانایی محور، بر پایه: الف-دروازه تجاری غرب کشور.ب- بندر خشک غرب.پ- تولیدات صادرات محور، ۳- استان مجازی، ۴- معیشت پایدار روستایی، ۵- مدیریت یکپارچه، ۶- انسجام اجتماعی، ۷- عدالت اجتماعی، ۸- امنیت اجتماعی.

صرفنظر از گذشت بیش از دو سال از تدوین آن سند، مقاله جایگاه گردشگری استان که در سال ۹۳ تدوین گردید اراِئه می گردد.

مقدمه
در دهه های اخیر صنعت گردشگری به عنوان مهمترین صنعت جهان ابعاد ویژه ای به خود گرفته و رشد سریعی در توسعه اقتصادی کشورها داشته است. در بسیاری از کشورها به منزله نمادی از هویت فرهنگی و یکی از منابع مهم کسب درآمد ارزی است، که در نتیجه افزایش نرخ رشد سالانه در تولید نا خالص ملی در سطح جهان ،صادرات، تجارت جهانی و خدمات، سهم گردشگری بین المللی در فعالیتهای اقتصادی به طور مداوم بالا رفته است. ایران با توجه به حجم عظیمی از جاذبه های تاریخی، فرهنگی و گردشگری (Attraction) می تواند نقش بسیار موثری را، هم از نظر منابع اقتصادی و هم از نظر فرهنگی در دنیای امروز ایفا کند. سرزمین بکر ایران اسلامی علاوه بر مناظر طبیعی بی نظیر، دارای آثار مهم و بارزش تاریخی و مذهبی، چه مربوط به دوران قبل از اسلام و یا بعد از اسلام است که بسیاری از این آثار در نوع خود در جهان بی نظیر است.

استان کرمانشاه، در پهنه غرب ایران با وسعتی معادل ۲۵ هزار کیلومتر مربع، یکی از غنی ترین و منحصر به فردترین استانهای کشور از نظر جاذبه های مختلف گردشگری است.

این استان از نظر تکثر جاذبه های طبیعی و تاریخی و فرهنگی و قومی همواره از جایگاه ویژه ای برخوردار بوده است. به گونه ای که وجود بیش از ۴۵۰۰ اثر تاریخی شناسایی شده که قریب به ۲۳۵۰ اثر آن به ثبت ملی رسیده و یک اثر ثبت جهانی شده (محوطه و کتیبه بیستون) و ۲۰۰ اثر طبیعی در این استان و قرار گرفتن در مسیر شاهراه تجاری تاریخی (جاده ابریشم) و بابل قدیم (بخشی از غرب ایران و شمال عراق) و همچنین ایفا کردن نقش شاهراه بزرگ خراسان به عتبات عالیات در دوره اسلامی و نیز اهمیت کنونی این استان به مثابه مرکزیت غرب کشور و مسیر اصلی ورود به کشور عراق و اقلیم کردستان عراق با حدود ۳۷۰ کیلومتر مرز مشترک،اهمیت آنرا دو چندان کرده است.

۱- بررسی و تحلیل ویژگیهای گردشگری

با توجه به ویژگیهای اقلیمی، شرایط خاص جغرافیایی و توپوگرافی استان، موقعیت چهار فصل با شیب ملایم از مرتفع ترین نقطه کوههای بدر و پریشان در شمال شهرستان سنقر و کلیایی (روستای چرمله علیا) تا جنوبی ترین نقطه استان در قصر شیرین با تقریبآ ۲۵۰۰ متر اختلاف ارتفاع-از ۳۲۰۰ تا ۶۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا-با شرایط بی نظیر اکولوژیکی و پوشش مرتعی و بخشی جنگلی و فضاهای سبز، حیات وحش و شکارگاه ها و مناطق حفاظت شده متعدد استان، می توان کرمانشاه را یکی از مناطق دیدنی و گردشگری بالقوه کشور بشمار آورد که در این زمینه از قابلیت ها و پتانسیل های مناسبی برخوردار است. همچنین قلمرو کنونی کرمانشاه جزء یکی از قدیمی ترین کانونهای زیستی و استقرار جمعیت در فلات ایران بشمار می رود. (ناحیه تاریخی گنج دره در شهرستان هرسین)، یادمانهای تاریخی، فرهنگی، دال بر سابقه دیرینه تاریخی آن است.

با در نظر گرفتن امکانات و توانمندیها و پتانسیلهای بالقوه طبیعی، تاریخی و فرهنگی و بهره برداری از این امکانات در توسعه گردشگری، در صورت بکاربست برنامه های حساب شده و عقلایی می توان در ابعاد اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی شاهد تحولات چشمگیری در منطقه بود.

۱-۱ مهمترین کانون های گردشگری منطقه (استان) عبارتند از:
– سایت جهانی و محوطه ۵۰ هکتاری بیستون که هشمین اثر ایران در فهرست آثار جهانی است.
– محوطه تاریخی تاق بستان در شمال شهر کرمانشاه یادگار دوران ساسانیان.
– محوطه یکصد هکتاری شکار گاه خسروپرویز در جوار تاق بستان که با هم کاندید ثبت جهانی هستند.
– معبد آناهیتا در شهر کنگاور با حدود پنج هکتار وسعت و کاندید ثبت حهانی.
– تکایای معاون الملک و بگلربیگی در شهر کرمانشاه.
– بازار تاریخی کرمانشاه با ۴ کیلومتر طول و ۲۰۰۰ باب مغازه تجاری.
– غار قوری قلعه ، شگفتی خاص طبیعت چند میلیون ساله در روانسر.
– کاروانسراهای شاه عباسی در بیستون، ماهیدشت و قصر شیرین.
– نقش برجسته آنوبانی نی پادشاه لولوبیان مربوط به قبل از مادها در سر پل ذهاب.
– پوشش جنگلی شهرستانهای پاوه و منطقه اورامانات که این منظر طبیعی و تاریخی هم کاندید ثبت جهانی است.
– قلعه یزدگرد ساسانی در شهرستان دالاهو.
– موسیقی دلنواز کردی و لباس محلی و آداب ورسوم و فولکلور مناطق کردنشین.
– صنایع دستی فاخر و منحصر به فرد کرمانشاه با بیش از ۳۵ رشته بومی.

۲- مهمترین محدودیت های توسعه گردشگری:
-عدم تعیین تکلیف صنعت گردشگری در خصوص تعلق به حوزه صنعت یا فرهنگ.
-عدم سرمایه گذاری های مناسب و لازم در حوزه زیر ساختها.
-اقتصاد گردشگری پس از سالها همچنان حلقه مفقوده در اقتصاد استان است.
-تبلیغات سوء و مغرضانه رسانه های معاند علیه ایران و منطقه.
-ضعف بنیه اقتصادی مردم استان.

۳- تدوین راهبردها و سیاست های توسعه گردشگری استان بویژه در ابعاد فراملی وملی:
– آموزش عمومی به صورت کلی و جامع در گستره استان و آشنا نمودن مردم با مسائل مربوط به جهانگردی و ایرانگردی از طریق رسانه های جمعی ، تشکیل سمینارها، انتشار کتب و مقاله و…
-ایجاد شرایط و امکانات مناسب برای گذران اوقات فراغت.
-تلاش در جهت شناساندن جاذبه های گردشگری استان به سایر هم میهنان از کلیه راههای ممکن.
-تلاش در جهت توسعه تاسیسات و مراکز استاندارد اقامتی.
-تقویت زیر بناها ، بویژه راههای استان به منظور دسترسی راحت و آسان گردشگران به نقاط دیدنی و مهم استان.

۴- مهمترین قابلیت های توسعه گردشگری استان و بسته های سرمایه گذاری:
استان به لحاظ بر خورداری از انواع جاذبه های طبیعی – تاریخی و فرهنگی دارای توانمندیهای ویژه ای است که قادر است در تقسیم کار در سطح ملی نقش مهمی را ایفا کند.

قابلیت های طبیعی، میراث تاریخی و فرهنگی:
این استان از نظر شرایط آب و هوایی و اقلیمی استانی است چهار فصل، از حیث قابلیت های طبیعی، جایگاه بر جسته ای داشته بطوریکه انواع جاذبه های طبیعی را در اختیار داشته که در صورت برنامه ریزیهای متناسب و دقیق توسعه، در تحول و رشد جهانگردی نقش عمده ای به عهده خواهند داشت.
این قابلیت ها عبارتند از:
– مطلوب بودن دمای هوا در اکثر نواحی استان بویژه در هر چهار فصل سال.
– وجود رودخانه ها و سدهای مصنوعی در سطح استان و سراب های متعدد مانند سراب هشیلان –سراب روانسر –سراب هرسین –سراب صحنه –سراب گزنهله سنقر و … از قابلیتهای مهم آبی استان هستند.
– وجود ۳۰ روستای هدف گردشگری در استان.
– وجود فرودگاه بین المللی شهید اشرفی اصفهانی که در سال ۹۳ امکان صدور ویزای ۱۵ روزه در آن ایجاد شد و فعالیت خط پروازی ترکیش ایرلاین در این استان.
– پوشش جنگلی جنوب اورامانات و پاوه و مرتعی در نواحی مختلف استان که مهمترین توانمندیهای اکوتوریستی استان است.
– غارهای قوری قلعه و پرآو که مهمترین و بی نظیر ترین غارهای کشور هستند.
– مناطق حفاظت شده استان در مناطق مختلف.
– استقرار کنسولگری عراق و نمایندگی وزارت خارجه در کرمانشاه.
بسته های سرمایه گذاری و مشوق ها:
– تعیین و شناسایی نقاط مستعد ایجاد هتل های ۴ و۵ ستاره در شهرکرمانشاه توسط شهرداری و مصوبه شورای شهر در خصوص رایگان نمودن عوارض هتلها.
– تعیین دو هزار فرصت سرمایه گذاری در بخش های مختلف گردشگری توسط مشاورین طرح جامع توسعه گردشگری استان.
– اعتبارات مناسب جهت تشویق سرمایه گذاران این بخش از محل منابع داخلی بانکها و صندوق نوسعه ملی با سود مناسب.
– وجود کمک های فنی و اعتباری مناسب استانی و ملی برای حمایت از سر مایه گذاران.

در انتها لازم به ذکر است طبق شعار سند توسعه استان مقرر بوده: ((میزبانی و مرکزیت تعاملات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی غرب کشور را داشته باشیم))؟! به طوری که((در افق چشم انداز ، جزء (۱۰) استان برتر و توسعه یافته کشور باشیم.)) هم اینک وقت خوبی است که یک بار دیگر بررسی لازم در خصوص ماموریت ها، اهداف و راهبردهای توسعه استان واکاوی شود که آیا سهم استان در اشتغال بخش های اقتصادی یا حداقل بخش گردشگری، نسبت به سهم کنونی آن در کشور افزایش داشته است؟؟ و یا تا چه حد براساس راهبردها در سه سال گذشته حرکت شده و نتایج آن بر اساس آن هدف گذاریها چه بوده است؟
ادامه این مطلب را در فرصت های بعد ارائه خواهیم داد.

علی فعله گری
مدیرکل سابق میراث فرهنگی استانهای کردستان و کرمانشاه




پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *